Hansı qazan və tavalar sağlamlıq üçün zərərlidir?

Mətbəxdə sağlamlıq üçün ən riskli qablar zədələnmiş yapışmayan (teflon) örtüklər, örtüksüz alüminium və içi qalaylanmamış mis qazan və tavalardır. Bu materiallar yüksək temperaturda və ya turşulu ərzaqlarla təmasda olanda qidaya zərərli kimyəvi birləşmələr və metallar buraxa bilir.

Ən etibarlı və uzunömürlü alternativlər isə paslanmaz polad, çuqun, emallı çuqun və istiliyədavamlı şüşə qablardır. Düzgün istifadə edildikdə bu materiallar qida ilə heç bir reaksiyaya girmir və dadını dəyişmir.

Hansı materiallar təhlükə yaradır?

• Zədələnmiş və ya həddindən artıq qızdırılmış yapışmayan (teflon) örtük: Bu örtüklər çox yüksək istilikdə parçalanır və zərərli buxarlar buraxır. Üzəri cızıldıqda isə örtük hissəcikləri birbaşa yeməyə qarışır.
• Örtüksüz alüminium: Pomidor, limon, sirkə və ya şərab kimi turşulu qidalar bişiriləndə alüminium metallaşaraq yeməyə keçir və yeməyin dadında metal tamı yaradır.
• Qalaylanmamış mis: Mis istiliyi əla paylayır, lakin daxili qoruyucu təbəqəsi (qalay və ya paslanmaz polad) yoxdursa və ya sürtülüb gedibsə, qidadakı turşularla birləşərək zəhərlənmə riski yaradır.
• Çatlamış və qopmuş emal: Emal təbəqəsi qopduqda altındakı keyfiyyətsiz metal üzə çıxır və qida həmin xam təbəqə ilə təmas edir.

Təhlükəsiz və etibarlı alternativlər

• Paslanmaz polad (18/10): Gündəlik bişirmə üçün ən universal seçimdir. Turşulu yeməklərlə reaksiyaya girmir, paslanmır, cızılsa belə zərərli maddə buraxmır.
• Çuqun (təbii dəmirdən qablar): İstiliyi çox yaxşı saxlayır və düzgün yağlanıb yandırıldıqda təbii yapışmayan qat yaradır. Qızartmalar və uzun müddət vam odda bişən yeməklər üçün əvəzsizdir.
• Emallı çuqun: Çuqunun dözümlülüyü ilə şüşə emalın təhlükəsizliyini birləşdirir. Həm turşulu şorbalar, həm də plov və qovurmalar üçün idealdır.
• Karbon polad: Çuqun kimi təbii yağ örtüyü ilə işləyir, lakin daha yüngüldür və tez qızır.
• Odadavamlı şüşə və gil: Fırın yeməkləri üçün ən təmiz materiallardır, heç bir kimyəvi qatqı ehtiva etmir.

Mətbəxdə qabları necə təhlükəsiz istifadə etməli?

1. 1.Teflon tavanın dibi azacıq da olsa cızılıbsa və ya qabarıbsa, onu dərhal atın.
2. 2.Yapışmayan tavaları heç vaxt boş halda yüksək odda qızdırmayın və metal qaşıq toxundurmayın.
3. 3.Alüminium qazanda pomidorlu şorba, turşməzə souslar və ya kompot bişirməyin.
4. 4.Paslanmaz polad tavaya qidanın yapışmaması üçün əvvəlcə tavanı qızdırın, sonra yağ əlavə edin və yağ qızdıqdan sonra ərzağı tavaya qoyun.
5. 5.Çuqun qabları sərt yuyucu vasitələrlə sürtməyin, yuduqdan dərhal sonra qurudub nazik qat bitki yağı ilə yağlayın.