Mətbəx bıçağı növləri və hansılara ehtiyac var?

Ev mətbəxində onlarla fərqli bıçaqdan ibarət dəstlərə ehtiyac yoxdur. Əksər peşəkar aşpazlar və təcrübəli ev sahibləri gündəlik yemək bişirərkən cəmi üç əsas bıçaqdan istifadə edir: aşpaz bıçağı, kiçik tərəvəz bıçağı və dişli çörək bıçağı. Digər bıçaq növləri isə yalnız xüsusi tapşırıqlar üçün lazımdır.

Əsas üçlük: Hər mətbəxdə mütləq olmalı bıçaqlar

• Aşpaz bıçağı (Chef's knife): Mətbəxin əsas iş alətidir. Uzunluğu adətən 20-25 sm olur, enli və uca doğru bir qədər qövsvari əyilən tiyəyə malikdir. Ət doğramaq, tərəvəzləri xırdalamaq, göyərti qıymaq kimi işlərin təxminən 80-90 faizi bu bıçaqla görülür. Əldə rahat oturan və yaxşı balanslaşdırılmış bir aşpaz bıçağı işi xeyli sürətləndirir.
• Kiçik soyma bıçağı (Paring knife): Tiyəsinin uzunluğu 7-10 sm olur. Aşpaz bıçağının böyük qaldığı xırda və dəqiq işlər üçün nəzərdə tutulub. Meyvə və tərəvəzlərin qabığını soymaq, toxumları çıxarmaq, sarımsaq təmizləmək və ya kiçik zədələri kəsib atmaq üçün əvəzolunmazdır.
• Dişli çörək bıçağı (Serrated knife): Uzun və kənarı xırda mişar dişləri olan bıçaqdır. Xırtıldayan çörək qabığını içini əzmədən səliqəli kəsmək üçün vacibdir. Eyni zamanda pomidor kimi xarici qabığı bərk, içi yumşaq olan tərəvəzləri, həmçinin keks və tort korjlarını bərabər dilimləmək üçün çox əlverişlidir.

Köməkçi və xüsusi təyinatlı bıçaqlar

• Santoku: Yapon mətbəxindən gələn bu bıçaq klassik aşpaz bıçağının alternativdir. Uzunluğu adətən 16-18 sm olur, düz kəsici kənara və ucu aşağı əyilmiş formaya malikdir. Dairəvi yellənmə hərəkətləri ilə deyil, yuxarıdan aşağı düz kəsimlər üçün çox rahatdır. Bəzilərinin tiyəsində yapışmanı azaldan kiçik çökəkliklər olur.
• Sümükçıxarma və filet bıçağı (Boning / Fillet knife): İncə, dar və adətən elastik tiyəyə malikdir. Əti sümükdən ayırmaq, dərini və sinirləri təmizləmək, balığı file halına gətirmək üçün istifadə olunur. Əgər əti və ya bütöv balığı tez-tez evdə hissələyirsinizsə, bu bıçaq işinizi çox asanlaşdırır.
• Qastronomik universal bıçaq (Utility knife): Aşpaz bıçağı ilə soyma bıçağının arasında bir ölçüdədir (12-15 sm). Çox adam tərəfindən sevilir, lakin aşpaz bıçağına öyrəşmiş bir kəs üçün ayrıca zərurət kəsb etmir.
• Satır (Cleaver): Ağır, qalın və düzbucaqlı tiyəyə malikdir. Qığırdaqları, xırda və orta sümükləri kəsmək, donmuş əti parçalamaq üçün nəzərdə tutulub. Adi aşpaz bıçağı ilə heç vaxt sümük kəsmək olmaz, bu məqsəd üçün yalnız satır yarayır.

Bıçaq seçimində və istifadəsində nələrə diqqət etməli

1. 1.Taxta və ya plastik lövhələrdən istifadə edin. Şüşə, mərmər və daş lövhələr bıçağın kəsici kənarını bir neçə kəsimdə tamamilə korşaldır.
2. 2.Bıçağı heç vaxt qabyuyan maşına atmayın. Yüksək temperatur, aqressiv yuyucu tozlar və suyun təzyiqi tiyənin ağzını zədələyir və dəstəyini boşaldır. Yalnız əldə yuyub dərhal qurulamaq lazımdır.
3. 3.Bıçaqları siyirmədə digər metal qaşıq-çəngəllərlə bir yerdə qalaqlamayın. Bir-birinə dəyən kəsici kənarlar tez xarab olur. Maqnitli zolaq, taxta blok və ya xüsusi qoruyucu qın ən yaxşı saxlama üsuludur.
4. 4.İti bıçaq küt bıçaqdan qat-qat təhlükəsizdir. Bıçaq küt olanda insan daha çox güc tətbiq edir və bıçaq məhsulun üzərindən sürüşüb əli kəsə bilir. Düzgün itilənmiş bıçaq isə heç bir artıq güc tələb etmədən dəqiq istiqamətdə hərəkət edir.